Street stories
Streetrobotics
Launch event
Het stratenmakersvak is letterlijk zo oud als de weg naar Rome, maar jonge mensen zijn er steeds minder voor te porren. Een bestratingsrobot moet er verandering in brengen. In Eindhoven legde de futuristische ‘StreetRobotics’ machine zijn eerste wegdek nabij het Evoluon.
De robot legt zijn eerste stenen
De eerste stenen
Buurtbewoners en genodigden zien vrijdagmiddag hoe de vrolijk aangeklede robot zijn eerste stenen legt. Dat ziet er vrij verrassend uit. De innovatieve machine is aan de onderzijde voorzien van zwarte ‘rokken’, die de achterliggende laserscanner afschermen van zonlicht. Ze schudden zachtjes als de innovatieve machine de Paaltjesweg oversteekt. Bij aankomst aan de overkant van de straat ligt er een keurig rijtje betonstenen. Een kijkje onder de rokken wijst uit dat een robotarm telkens vijf straatstenen uit een pallet achterin de machine pakt en tegen de vorige rij aanlegt. En dat vrijwel zonder dat er geluid aan te pas komt. “Je kunt hem laten doorwerken als je in de bouwkeet een boterham eet, maar hij kan ook ‘s nachts verder”, zegt mede-initiatiefnemer Johan de Krom van wegenbouwbedrijf De Krom BV uit Etten-Leur. “De Romeinen zijn begonnen met straten aanleggen, maar vandaag is de geschiedenis definitief veranderd.”
Street stories
Streetrobotics
'Playstation generatie'
Het Streetrobotics consortium selecteerde Lominck Engineering als partner voor de ontwikkeling en bouw. In samenwerking met deze technologiepartner werd een robot ontwikkeld waarin veel hydrauliek en servotechniek (plc-besturingstechniek) verscholen zit. De gebruikte servomotoren zorgen er samen met een industriële computer voor dat de machine niet alleen bewegingen kan uitvoeren, maar ook exact weet waar hij is. Dat is noodzakelijk, want bestrating leggen is millimeterwerk.
Alleen het onderstel is afkomstig van een bestaande machine – een 5-tons bouwkraantje. Voor de rest is hij opgebouwd uit machineonderdelen die op een slimme manier zijn gekoppeld. Het rupsbandonderstel geeft de bestratingsrobot een soort dansende beweging. De ene track beweegt de machine onder een kleine hoek richting de volgende rij stenen, de andere rupsband volgt. Een laserscanner bepaalt de exacte route. Deze brengt in beeld waar de voorgaande rij bakstenen in het zandbed ligt. De robotarm beweegt de benodigde stenen – maximaal vijf tegelijk – ertegenaan en drukt ze daarna zachtjes in het zandbed.
Meest complexe deel van de machine is het voorin gelegen ‘vision’ deel, vertelt Corjan Munsterman van LoMinck. “Dat is zeer gevoelige techniek. Daarin bevinden zich de laserafstandmeters die een 3D scan van het straatbeeld maken. Zij zorgen voor aansluiting op het tandprofiel en de diepte van het zandbed.”
Er is altijd een stratenmaker nodig om een startpunt te leggen. Openblijvende hoekjes bij putdeksels en stoepranden zullen ook altijd handwerk blijven. Het voorkomen van botsingen met mensen kan de robot wel zelf, daarvoor beschikt hij over bewegingssensoren.
De bestratingsrobot gebruikt een vacuümsysteem voor het oppakken van stenen uit de laadruimte aan de achterzijde. Een vorkheftruck of shovel moet deze geregeld bijvullen met nieuwe pallets betonstenen. Maatverschillen maken het werk lastig voor een robot. Daarom werkt hij het liefst met nieuwe stenen uit dezelfde batch in de steenfabriek.
Het huidige prototype kan op 40 kWh accu zo’n vier dagen draaien, schat Johan de Krom, en kan 150 tot 180 vierkante meter bestrating per dag leggen. Dat is vergelijkbaar met wat een vakmensen op traditionele wijze voor elkaar krijgt. Verhoging van de werksnelheid prijkt daarom bovenaan op zijn “Sinterklaaslijstje aan verbeteringen” voor de definitieve machine. “We gaan ook een andere kleur laser toepassen en een verbeterd radar gestuurd veiligheidssysteem”, zegt De Krom. “Maar het belangrijkste nu is dat hier een volwaardig stratende volautomaat staat die samen met de vakman een werk kan uitvoeren. Dat is een mijlpaal.”
Vanaf 2024 seriematig gebouwd
Het vrijdag gepresenteerde prototype doorliep sinds 2020 een testperiode. Daarin kreeg hij training in het herkennen van in patronen en aansluiten op elleboog- of keperverbanden. Dit jaar kwam het onderstel met rupsen en stempels eronder.
In 2023 wordt de robot op basis van proefdraaien doorontwikkeld tot de definitieve versie. Het is de bedoeling dat vanaf 2024 de seriematig bouw start voor levering aan de infrabranche. Kopers krijgen naast de robot vaardigheidscursussen voor medewerkers. De machine moet uiteindelijk gaan bestraten tegen dezelfde prijs als een stratenmaker.
De ontwikkelaars verwachten de instroom van jonge medewerkers te bevorderen met de robot. Het zware, repeterende werk kunnen ze straks grotendeels vanaf een tablet uitvoeren. “De machine vervangt niet het vakmanschap, maar alleen het zware werk”, zegt Joost Groefsema (DeJongCeba).
